Giełda, Kredyty i Pieniądze

Naro­dowy Bank Pol­ski (NBP) — bank cen­tralny Rzecz­po­spo­li­tej Pol­ski posia­da­jący sie­dzibę w Warszawie

Zakres dzia­łań NBP zna­leźć można w trzech usta­wach, tj. Kon­sty­tu­cji, Pra­wie Ban­ko­wym i bez­po­śred­nio zwią­za­nej z NBP usta­wie o Naro­do­wym Banku Polskim.

Jed­no­cze­śnie wspie­rać NBP  powi­nien roz­wój gospo­dar­czy o ile nie ogra­ni­cza to celu w postaci utrzy­ma­nia sta­bil­nych cen.

NBP posiada praw­nie usank­cjo­no­wany mono­pol do emi­to­wa­nia zna­ków pie­nięż­nych Rzecz­po­spo­li­tej Pol­skiej, Do zadań Naro­do­wego Banku Pol­skiego należy również:

• orga­ni­zo­wa­nie roz­li­czeń pieniężnych,
• pro­wa­dze­nie gospo­darki rezer­wami dewizowymi,
• pro­wa­dze­nie dzia­łal­no­ści dewizowej,
• pro­wa­dze­nie ban­ko­wej obsługi budżetu państwa,
• regu­lo­wa­nie płyn­no­ści ban­ków oraz ich refinansowanie,
• kształ­to­wa­nie warun­ków nie­zbęd­nych dla roz­woju sys­temu bankowego,
• opra­co­wy­wa­nie sta­ty­styki pie­nięż­nej i ban­ko­wej, bilansu płat­ni­czego oraz mię­dzy­na­ro­do­wej pozy­cji inwestycyjnej.

Histo­ria NBP

Ban­ko­wość cen­tralna w Pol­sce swoją histo­rie roz­po­czyna w 1924 roku wraz z powsta­niem poprzed­nika NBP czyli Banku Pol­skiego. Był to bank pry­watny w for­mie spółki akcyj­nej (Skarb Pań­stwa posia­dał tylko 1% udzia­łów) posia­da­jący wyłączne prawo do emi­sji bank­no­tów. W tej for­mie bank cen­tralny prze­trwał aż do wojny.

Po woj­nie w 1945 roku nowe wła­dzę powo­łały do  życia NBP mający prze­jąć funk­cje Banku Pol­skiego. Był to bank pań­stwowy pod kon­trolą mini­stra skarbu. Bank w sytu­acji gospo­darki cen­tral­nie ste­ro­wa­nej szybko stał się pod­sta­wo­wym narzę­dziem wpły­wa­nia na gospo­darkę PRL przez wła­dzę i oprócz funk­cji emi­syj­nej obrósł dodat­kowo we wszyst­kie funk­cje cha­rak­te­ry­styczne dla zwy­kłych ban­ków komercyjnych.

Pod koniec lat osiem­dzie­sią­tych prze­pro­wa­dzono reformy NBP i gospo­dar­cze które umoż­li­wiły sku­pie­nie się banku na jego pod­sta­wo­wej dzi­siaj funk­cji. W 1997 roku wraz z przy­ję­ciem nowej kon­sty­tu­cji rola i zna­cze­nie NBP wzrosły.

Struk­tura organizacyjna

Powo­ły­wany na wnio­sek Pre­zy­denta przez sejm Pre­zes spra­wuje funk­cje prze­wod­ni­czą­cego Rady Poli­tyki Pie­nięż­nej oraz Zarządu NBP, jest prze­ło­żo­nym wszyst­kich zatrud­nio­nych pra­cow­ni­ków NBP. Do jego obo­wiąz­ków należy rów­nież repre­zen­to­wa­nie Pol­ski w mię­dzy­na­ro­do­wych insty­tu­cjach finan­so­wych oraz bankowych,o ile Rada Mini­strów nie posta­nowi inaczej.

Może on uczest­ni­czyć w posie­dze­niach Sejmu i Rady Mini­strów. W imie­niu Rady Poli­tyki Pie­nięż­nej RPP przed­sta­wia  kwar­talne infor­ma­cje o bilan­sie płat­ni­czym oraz roczne bilanse należ­no­ści i zobo­wią­zań płat­ni­czych pań­stwa. Pre­zes NBP przy wyda­wa­niu zarzą­dzeń pod­le­ga­ją­cych ogło­sze­niu oraz decy­zji admi­ni­stra­cyj­nych ma prawo uży­wa­nia pie­częci z godłem pań­stwo­wym. Za swoje decy­zje i dzia­ła­nia w przy­padku nie­pra­wi­dło­wo­ści może ponieść odpo­wie­dzial­ność przed Try­bu­na­łem Stanu.

Ta sama osoba nie może być pre­ze­sem NBP dłu­żej niż przez dwie kolejne kaden­cje (Dana osoba może być przez dwie kaden­cje z rzędu Pre­ze­sem NBP, prze­rwa jedną kaden­cję, kolejne dwie kaden­cje znowu może itd.). Pre­zes NBP w swej dzia­łal­no­ści kie­ro­wać się ma zasadą apolityczności.

W skład dru­giego kon­sty­tu­cyj­nego organu NBP czyli Rady Poli­tyki Pie­nięż­nej wcho­dzą:

• Prze­wod­ni­czący Rady, któ­rym jest Pre­zes NBP,
• 9 człon­ków, powo­ły­wa­nych w rów­nej licz­bie przez: Pre­zy­denta RP, Sejm i Senat.

Człon­ko­wie Rady Poli­tyki Pie­nięż­nej powo­ły­wani są na 6 lat.

Zgod­nie z art. 12 Ustawy o NBP, Rada Poli­tyki Pieniężnej:

• ustala corocz­nie zało­że­nia poli­tyki pie­nięż­nej i przed­kłada je do wia­do­mo­ści Sej­mowi rów­no­cze­śnie z przed­ło­że­niem przez Radę Mini­strów pro­jektu ustawy budżetowej,
• składa Sej­mowi spra­woz­da­nie z wyko­na­nia zało­żeń poli­tyki pie­nięż­nej w ciągu 5 mie­sięcy od zakoń­cze­nia roku budżetowego,
• ustala wyso­kość stóp pro­cen­to­wych NBP,
• ustala zasady i stopy rezerwy obo­wiąz­ko­wej banków,
• okre­śla górne gra­nice zobo­wią­zań wyni­ka­ją­cych z zacią­ga­nia przez NBP poży­czek i kre­dy­tów w zagra­nicz­nych insty­tu­cjach ban­ko­wych i finansowych,
• zatwier­dza plan finan­sowy NBP oraz spra­woz­da­nie z dzia­łal­no­ści NBP,
• przyj­muje roczne spra­woz­da­nie finan­sowe NBP,
• ustala zasady ope­ra­cji otwar­tego rynku.

Rada Poli­tyki Pie­nięż­nej doko­nuje oceny dzia­łal­no­ści Zarządu NBP w zakre­sie reali­za­cji zało­żeń poli­tyki pie­nięż­nej i uchwala zasady rachun­ko­wo­ści NBP, przed­ło­żone przez Pre­zesa NBP.

Dzia­łal­no­ścią Naro­do­wego Banku Pol­skiego kie­ruje Zarząd. W jego skład wcho­dzą: pre­zes NBP, jako prze­wod­ni­czący, oraz od 6 do 8 człon­ków Zarządu, w tym dwóch wice­pre­ze­sów NBP.

Zarząd NBP reali­zuje uchwały Rady Poli­tyki Pie­nięż­nej oraz podej­muje uchwały w spra­wach nie­za­strze­żo­nych w usta­wie do wyłącz­nej kom­pe­ten­cji innych orga­nów NBP.

Do zakresu dzia­ła­nia Zarządu NBP należą w szczególności:

• podej­mo­wa­nie uchwał w spra­wie udzie­la­nia ban­kom upo­waż­nień do wyko­ny­wa­nia czyn­no­ści obrotu dewizowego,
• reali­zo­wa­nie zadań z zakresu poli­tyki kursowej,
• okre­sowa ocena obiegu pie­nięż­nego i roz­li­czeń pie­nięż­nych oraz obrotu dewizowego,
• nad­zo­ro­wa­nie ope­ra­cji otwar­tego rynku,
• ocena funk­cjo­no­wa­nia sys­temu bankowego,
• uchwa­la­nie planu dzia­łal­no­ści i planu finan­so­wego NBP,
• uchwa­la­nie pro­wi­zji i opłat ban­ko­wych sto­so­wa­nych przez NBP oraz usta­la­nie ich wysokości,
• okre­śla­nie zasad gospo­da­ro­wa­nia fun­du­szami NBP,
• okre­śla­nie zasad orga­ni­za­cji i podziału zadań NBP,
• okre­śla­nie zasad poli­tyki kadro­wej i pła­co­wej NBP,
• uchwa­la­nie rocz­nego spra­woz­da­nia z dzia­łal­no­ści NBP,
• spo­rzą­dza­nie bilansu NBP oraz rachunku zysków i strat,
• opra­co­wy­wa­nie bilan­sów obro­tów płat­ni­czych pań­stwa z zagranicą,
• przy­go­to­wy­wa­nie i roz­pa­try­wa­nie pro­jek­tów uchwał i innych mate­ria­łów kie­ro­wa­nych do Rady Poli­tyki Pieniężnej.

Depar­ta­menty w Cen­trali Naro­do­wego Banku Polskiego

• Biuro ds. Inte­gra­cji ze Strefą Euro
• Gabi­net Prezesa
• Depar­ta­ment Administracji
• Depar­ta­ment Audytu Wewnętrznego
• Depar­ta­ment Edu­ka­cji i Wydawnictw
• Depar­ta­ment Emisyjno-Skarbcowy
• Depar­ta­ment Infor­ma­tyki i Telekomunikacji
• Depar­ta­ment Kadr
• Depar­ta­ment Komu­ni­ka­cji i Promocji
• Depar­ta­ment Ochrony
• Depar­ta­ment Ope­ra­cji Krajowych
• Depar­ta­ment Ope­ra­cji Zagranicznych
• Depar­ta­ment Operacyjno-Rachunkowy
• Depar­ta­ment Prawny
• Depar­ta­ment Statystyki
• Depar­ta­ment Sys­temu Finansowego
• Depar­ta­ment Sys­temu Płatniczego
• Depar­ta­ment Zagraniczny
• Depar­ta­ment Zarzą­dza­nia Ryzy­kiem Finansowym
• Depar­ta­ment Zarzą­dza­nia Strategicznego
• Insty­tut Ekonomiczny
• Zespół ds. Ryzyka Operacyjnego

Zada­nia oddzia­łów okrę­go­wych:

• doko­ny­wa­nie ana­liz i pro­gnoz kształ­to­wa­nia się obiegu gotów­ko­wego oraz pla­no­wa­nie i zaopa­try­wa­nie jed­no­stek ban­ko­wych w kra­jowe i zagra­niczne znaki pieniężne
• pro­wa­dze­nie obsługi rachun­ków ban­ko­wych budżetu pań­stwa i pań­stwo­wych fun­du­szy celowych
• pro­wa­dze­nie skupu zło­tych monet i sztabek
• pro­wa­dze­nie sprze­daży monet kolekcjonerskich
• uczest­ni­cze­nie w refi­nan­so­wa­niu ban­ków krajowych
• roz­pa­try­wa­nie wnio­sków w spra­wach indy­wi­du­al­nych zezwo­leń dewizowych
• przyj­mo­wa­nie wnio­sków o wpis do reje­stru dzia­łal­no­ści kantorowej
• wyko­ny­wa­nie kon­troli prze­wi­dzia­nych ustawą Prawo dewi­zowe oraz ustawą o prze­ciw­dzia­ła­niu wpro­wa­dza­niu do obrotu finan­so­wego war­to­ści mająt­ko­wych pocho­dzą­cych z nie­le­gal­nych lub nie­ujaw­nio­nych źródeł oraz prze­ciw­dzia­ła­niu finan­so­wa­niu terroryzmu
• opra­co­wy­wa­nie spra­woz­daw­czo­ści do bilansu płat­ni­czego pań­stwa oraz mię­dzy­na­ro­do­wej pozy­cji inwestycyjnej
• doko­ny­wa­nie ana­liz i ocen ogól­nej sytu­acji gospo­dar­czej i finan­so­wej na tere­nie obję­tym dzia­łal­no­ścią oddziału okręgowego

W woje­wódz­twie mazo­wiec­kim Oddział Okrę­gowy w War­sza­wie wyko­nuje ponadto obsługę papie­rów war­to­ścio­wych emi­to­wa­nych przez Skarb Pań­stwa i NBP, pro­wa­dzi cen­tralny rachu­nek bie­żący budżetu pań­stwa oraz obsłu­guje rachunki skład­kowe Cen­trali Zakładu Ubez­pie­czeń Spo­łecz­nych, Ban­ko­wego Fun­du­szu Gwa­ran­cyj­nego i Kra­jo­wej Spół­dziel­czej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej.

Do pod­sta­wo­wych zadań Zakładu Usług Gospo­dar­czych należy:

• zapew­nie­nie porządku, czy­sto­ści i este­tyki w obiek­tach Cen­trali, a także wokół obiektów,
• pro­wa­dze­nie ośrod­ków szko­le­nio­wych Centrali,
• pro­wa­dze­nie pokoi gościn­nych Centrali,
• wyko­ny­wa­nie zadań w zakre­sie poli­gra­fii w NBP,
• obsługa kan­ce­la­ryjna depar­ta­men­tów, Gene­ral­nego Inspek­to­ratu Nad­zoru Ban­ko­wego i ZUG,
• obsługa trans­por­towa Cen­trali, Gene­ral­nego Inspek­to­ratu Nad­zoru Ban­ko­wego i jed­no­stek orga­ni­za­cyj­nych, zlo­ka­li­zo­wa­nych w obiek­tach Cen­trali, z wyłą­cze­niem trans­por­tów war­to­ści oraz pro­wa­dze­nie warsz­tatu samochodowego,
• orga­ni­za­cja żywie­nia zbio­ro­wego w obiek­tach Cen­trali w Warszawie,
• pro­wa­dze­nie biblio­teki beletrystycznej.

Dane zebrane i prze­two­rzone przez autora  na pod­sta­wie infor­ma­cji zawar­tych na ofi­cjal­nej stro­nie Naro­do­wego Banku Pol­skiego www.nbp.pl

Ostat­nie wyszukiwania:

• zada­nia naro­do­wego banku polskiego
• struk­tura orga­ni­za­cyjna nbp
• rola nBP
• rola naro­do­wego banku polskiego
• struk­tura nbp
• zakres dzia­łal­no­ści nbp
• histo­ria pol­skiej ban­ko­wo­ści centralnej
• funk­cje i zada­nia nbp i rpp
• Naro­dowy Bank Pol­ski zadania
• nbp histo­ria